Hướng dẫn lắp đặt van 1 chiều lá lật đúng kỹ thuật
- tuanhungphatvn
- 12 giờ trước
- 8 phút đọc
Van 1 chiều lá lật có nhiệm vụ cho phép lưu chất đi theo một hướng và ngăn dòng chảy quay ngược trong hệ thống đường ống. Thiết bị thường được lắp tại đầu đẩy của máy bơm, trên các nhánh cấp nước, hệ thống phòng cháy chữa cháy, xử lý nước thải, thủy lợi và nhiều dây chuyền sản xuất công nghiệp.
Mặc dù van vận hành tự động và có cấu tạo tương đối đơn giản, quá trình lắp đặt vẫn cần được thực hiện đúng kỹ thuật. Nếu lắp sai chiều, sai tư thế hoặc căn chỉnh mặt bích không chính xác, van có thể không mở, đóng không kín, phát sinh tiếng ồn, rung động hoặc rò rỉ tại vị trí kết nối.
Nội dung dưới đây sẽ hướng dẫn cách lắp đặt van 1 chiều lá lật đúng kỹ thuật, đồng thời chỉ ra những lỗi thường gặp cần tránh.
Vì sao cần lắp đặt van 1 chiều lá lật đúng kỹ thuật?
Van 1 chiều lá lật sử dụng một cánh van liên kết với thân thông qua trục hoặc bản lề. Khi lưu chất đi đúng chiều, áp lực dòng chảy đẩy cánh van mở lên. Khi dòng chảy dừng hoặc đảo chiều, cánh van hạ xuống và đóng lại.
Khả năng vận hành của van phụ thuộc nhiều vào:
Chiều dòng chảy
Tư thế lắp đặt
Lưu lượng thực tế
Độ đồng tâm của đường ống
Khoảng không gian chuyển động của cánh
Chất lượng kết nối mặt bích
Độ sạch của lưu chất
Nếu một trong những yếu tố trên không được bảo đảm, cánh van có thể bị kẹt, mở không hoàn toàn hoặc không trở về đúng vị trí đóng.
Lắp đặt đúng kỹ thuật giúp:
Ngăn dòng chảy ngược hiệu quả
Hạn chế rò rỉ qua van
Giảm rung động và tiếng va đập
Hạn chế hiện tượng búa nước
Bảo vệ máy bơm và đường ống
Kéo dài tuổi thọ cánh van, trục và gioăng
Thuận tiện cho quá trình kiểm tra, bảo trì
Chuẩn bị trước khi lắp đặt
Trước khi đưa van vào đường ống, cần kiểm tra đầy đủ thông số và tình trạng thực tế của sản phẩm.
Kiểm tra thông số kỹ thuật
Cần đối chiếu các thông tin trên thân van, tem nhãn và catalogue, bao gồm:
Kích thước danh nghĩa DN
Áp suất định mức PN hoặc Class
Vật liệu thân van
Vật liệu cánh và gioăng
Tiêu chuẩn mặt bích hoặc ren
Nhiệt độ làm việc
Hướng dòng chảy
Tư thế lắp đặt cho phép
Van phải phù hợp với lưu chất, áp suất và nhiệt độ thực tế của hệ thống.
Không nên lắp van PN10 cho hệ thống có áp suất vận hành hoặc áp suất xung vượt quá khả năng cho phép. Tương tự, gioăng EPDM, NBR hoặc PTFE cần được lựa chọn phù hợp với tính chất của lưu chất.
Kiểm tra tình trạng van
Quan sát bên ngoài thân van để phát hiện các dấu hiệu bất thường như:
Thân bị nứt hoặc móp
Mặt bích cong vênh
Lớp sơn bong tróc nghiêm trọng
Cánh van bị kẹt
Trục hoặc bản lề có độ rơ lớn
Gioăng bị nứt, lệch hoặc biến dạng
Bề mặt làm kín bị xước sâu
Có thể thao tác nhẹ cánh van để kiểm tra khả năng chuyển động. Cánh cần mở và trở về vị trí đóng tương đối linh hoạt, không bị mắc kẹt.
Làm sạch đường ống
Trước khi lắp, cần vệ sinh bên trong đường ống để loại bỏ:
Cát
Đất
Xỉ hàn
Mạt kim loại
Rác
Vật liệu làm kín dư thừa
Những dị vật này có thể mắc giữa cánh van và bề mặt làm kín, khiến van không đóng kín hoặc làm xước gioăng.
Với đường ống mới thi công, nên súc rửa hệ thống trước khi đưa van vào vận hành chính thức.
Xác định đúng chiều dòng chảy
Trên thân van 1 chiều lá lật thường có mũi tên chỉ hướng lưu chất được phép đi qua.
Khi lắp đặt, mũi tên phải cùng chiều với hướng dòng chảy thực tế của hệ thống. Đây là nguyên tắc quan trọng nhất.
Nếu van bị lắp ngược:
Áp lực lưu chất sẽ ép cánh van đóng
Lưu chất không thể đi qua
Máy bơm có thể bị tăng áp đầu đẩy
Đường ống rung hoặc phát sinh tiếng ồn
Hệ thống có nguy cơ hư hỏng
Trước khi siết bulông hoặc hoàn thiện kết nối, kỹ thuật viên nên kiểm tra lại hướng mũi tên ít nhất một lần.
Van 1 chiều lá lật nên lắp ngang hay lắp đứng?
Lắp trên đường ống ngang
Lắp ngang là phương án được ưu tiên đối với phần lớn van 1 chiều lá lật.
Khi lắp ngang, nắp van và trục bản lề thường được bố trí ở phía trên. Cánh van được dòng chảy nâng lên khi mở và hạ xuống nhờ trọng lượng bản thân khi đóng.
Ưu điểm của tư thế này gồm:
Cánh van đóng mở đúng quỹ đạo
Trọng lực hỗ trợ quá trình đóng
Giảm nguy cơ cánh bị treo
Thuận tiện kiểm tra và bảo trì
Phù hợp với nhiều loại van gang, thép và inox
Không nên xoay van sang tư thế khiến trục bản lề nằm phía dưới hoặc cánh chuyển động sai hướng thiết kế.
Lắp trên đường ống đứng
Một số van 1 chiều lá lật có thể lắp trên đường ống đứng nếu dòng chảy đi từ dưới lên trên và nhà sản xuất cho phép.
Ở vị trí này, áp lực dòng chảy đẩy cánh van mở lên. Khi dòng chảy dừng, trọng lượng cánh hỗ trợ đưa van về trạng thái đóng.
Không nên mặc định mọi van lá lật đều có thể lắp đứng. Cần kiểm tra tài liệu kỹ thuật của từng model.
Thông thường, không nên lắp van trên đường ống đứng có dòng chảy đi từ trên xuống dưới, vì trọng lực có thể khiến cánh đóng không đúng cách hoặc không ngăn được dòng chảy ngược.
Hướng dẫn lắp van 1 chiều lá lật mặt bích
Van mặt bích là loại được sử dụng phổ biến trên đường ống kích thước trung bình và lớn.
Bước 1: Căn chỉnh đường ống
Hai đầu đường ống cần được căn chỉnh đồng tâm và song song. Khoảng cách giữa hai mặt bích phải phù hợp với chiều dài thân van.
Không nên dùng bulông để kéo hai mặt bích bị lệch về vị trí, vì lực cưỡng bức có thể làm biến dạng thân van hoặc gây ứng suất lên đường ống.
Bước 2: Đặt van đúng vị trí
Đưa van vào giữa hai mặt bích, kiểm tra đúng hướng mũi tên và đúng tư thế lắp đặt.
Với van kích thước lớn, nên sử dụng thiết bị nâng phù hợp. Không nâng van bằng cách móc vào cánh, trục hoặc lỗ bulông không được thiết kế để chịu tải.
Bước 3: Lắp gioăng
Đặt gioăng làm kín giữa mặt bích van và mặt bích đường ống.
Gioăng phải:
Đúng kích thước
Phù hợp với lưu chất
Nằm đúng tâm
Không che khuất tiết diện dòng chảy
Không bị gấp hoặc biến dạng
Không nên sử dụng lại gioăng đã bị ép lâu ngày, nứt hoặc mất độ đàn hồi.
Bước 4: Lắp và siết bulông
Lắp đầy đủ bulông, đai ốc và vòng đệm. Ban đầu chỉ siết nhẹ để giữ van đúng vị trí.
Sau đó siết bulông theo thứ tự đối xứng hoặc đường chéo. Cách siết này giúp lực ép phân bố đều trên toàn bộ mặt bích.
Không nên siết hoàn toàn một bên trước rồi mới chuyển sang bên còn lại, vì mặt bích có thể bị lệch hoặc gioăng bị ép không đều.
Bước 5: Kiểm tra lại kết nối
Sau khi siết, kiểm tra:
Van có đúng tâm không
Gioăng có bị lệch không
Thân van có chịu lực xoắn không
Bulông đã được siết đều chưa
Đường ống có giá đỡ phù hợp không
Lắp đặt van nối ren
Với van 1 chiều lá lật nối ren, cần xác định đúng tiêu chuẩn ren như BSP, BSPT hoặc NPT.
Trước khi lắp:
Làm sạch phần ren
Kiểm tra ren không bị sứt hoặc biến dạng
Sử dụng băng tan hoặc vật liệu làm kín phù hợp
Quấn vật liệu làm kín đúng chiều ren
Khi siết van, cần sử dụng dụng cụ tại vị trí thân được thiết kế để chịu lực. Không dùng lực quá lớn vì có thể làm nứt thân van, đặc biệt với van đồng hoặc van nhựa.
Không để vật liệu làm kín thừa rơi vào bên trong van vì có thể gây kẹt cánh.
Bố trí giá đỡ đường ống
Van 1 chiều lá lật kích thước lớn có trọng lượng đáng kể. Vì vậy, hệ thống cần có giá đỡ riêng cho đường ống và van.
Không nên để toàn bộ trọng lượng đường ống tác động lên thân van. Lực kéo, nén hoặc xoắn lâu ngày có thể gây:
Cong mặt bích
Rò rỉ tại gioăng
Nứt thân van
Lệch trục cánh
Kẹt cơ cấu đóng mở
Giá đỡ cũng giúp hạn chế rung động khi máy bơm khởi động hoặc dừng.
Chừa không gian bảo trì
Phía trên nắp van cần có đủ khoảng trống để tháo bulông, nâng nắp và kiểm tra cánh van.
Không nên lắp van quá sát:
Tường
Trần
Sàn thao tác
Thiết bị khác
Đường ống giao cắt
Bố trí không gian hợp lý giúp quá trình vệ sinh, thay gioăng và kiểm tra trục bản lề thuận tiện hơn.
Kiểm tra sau khi lắp đặt
Sau khi hoàn thành, chưa nên đưa hệ thống lên áp suất tối đa ngay lập tức.
Nên tiến hành:
Kiểm tra lại hướng dòng chảy.
Mở các van khóa liên quan từ từ.
Cho hệ thống vận hành ở lưu lượng thấp.
Quan sát vị trí mặt bích và ren.
Kiểm tra tiếng ồn hoặc rung động.
Tăng dần lưu lượng và áp suất.
Theo dõi khả năng đóng van khi máy bơm dừng.
Nếu phát hiện rò rỉ tại mặt bích, cần giảm áp và xử lý trước khi tiếp tục vận hành. Không siết bổ sung bulông khi hệ thống đang ở áp suất cao nếu quy trình an toàn không cho phép.
Những lỗi thường gặp khi lắp đặt
Một số lỗi phổ biến gồm:
Lắp van ngược chiều mũi tên
Lắp đứng sai hướng dòng chảy
Chọn sai tiêu chuẩn mặt bích
Không vệ sinh đường ống
Gioăng lắp lệch tâm
Siết bulông không đều
Chọn van quá lớn so với lưu lượng
Để van chịu tải trọng đường ống
Không chừa không gian bảo trì
Lắp quá gần vị trí có dòng chảy xoáy mạnh
Những lỗi này có thể khiến van đóng mở không ổn định, phát sinh tiếng va đập hoặc giảm tuổi thọ thiết bị.
Kết luận
Để lắp đặt van 1 chiều lá lật đúng kỹ thuật, cần kiểm tra kỹ thông số sản phẩm, làm sạch đường ống, xác định chính xác chiều dòng chảy và lựa chọn tư thế lắp phù hợp.
Van nên được ưu tiên lắp trên đường ống ngang, với nắp và trục bản lề ở vị trí đúng theo thiết kế. Trường hợp lắp đứng chỉ nên thực hiện khi dòng chảy đi từ dưới lên và được nhà sản xuất cho phép.
Đối với kết nối mặt bích, cần căn chỉnh đường ống đồng tâm, đặt gioăng đúng vị trí và siết bulông theo đường chéo. Sau khi lắp, hệ thống cần được vận hành thử từ áp suất thấp để kiểm tra độ kín, tiếng ồn và khả năng hoạt động của cánh van.
Lắp đặt đúng ngay từ đầu sẽ giúp van ngăn dòng chảy ngược hiệu quả, hạn chế búa nước, bảo vệ máy bơm và kéo dài tuổi thọ toàn bộ hệ thống.
Tuấn Hưng Phát cung cấp đa dạng van 1 chiều lá lật bằng gang, thép và inox với nhiều kích thước, áp suất và tiêu chuẩn kết nối. Khách hàng nên cung cấp vị trí lắp đặt, hướng dòng chảy và điều kiện vận hành để được tư vấn lựa chọn sản phẩm phù hợp.
Bình luận