Van xả khí tự động được lắp ở đâu trên đường ống?
Van xả khí tự động là thiết bị giúp loại bỏ lượng không khí tích tụ bên trong hệ thống đường ống. Tuy nhiên, để van phát huy đúng chức năng, vị trí lắp đặt đóng vai trò rất quan trọng.
Nếu van được lắp sai vị trí, không khí có thể vẫn tích tụ trong hệ thống dù thiết bị hoạt động bình thường. Ngược lại, khi được bố trí đúng tại những điểm khí thường tập trung, van có thể tự động xả khí ra ngoài và giúp hệ thống vận hành ổn định hơn.
Vậy van xả khí tự động nên được lắp ở đâu trên đường ống? Dưới đây là những vị trí phổ biến và nguyên tắc bố trí cần lưu ý.
Vì sao vị trí lắp van xả khí tự động lại quan trọng?
Không khí bên trong đường ống thường có xu hướng di chuyển lên phía trên và tập trung tại những vị trí cao.
Trong quá trình vận hành, khí có thể xuất hiện do nhiều nguyên nhân như:
Không khí tồn tại sẵn trong đường ống trước khi cấp nước.
Khí hòa tan trong nước tách ra khi áp suất thay đổi.
Không khí lọt vào hệ thống trong quá trình bảo trì.
Hệ thống được xả nước và cấp nước trở lại.
Đường ống có nhiều đoạn thay đổi cao độ.
Nếu những túi khí này không được loại bỏ, chúng có thể làm giảm tiết diện dòng chảy, gây rung, tiếng ồn và ảnh hưởng tới hiệu suất của bơm.
Vì vậy, van xả khí cần được bố trí tại những vị trí mà không khí có xu hướng tập trung tự nhiên.
Lắp van xả khí tại điểm cao nhất của đường ống
Đây là một trong những vị trí quan trọng nhất.
Không khí nhẹ hơn nước nên trong quá trình vận hành, khí thường di chuyển lên phía trên. Vì vậy, tại các điểm cao cục bộ của tuyến ống, lượng khí có thể tích tụ thành túi khí.
Van xả khí tự động thường được lắp theo phương thẳng đứng tại những vị trí này để khí có thể đi vào thân van và được xả ra ngoài.
Ví dụ, một tuyến ống đi lên rồi hạ xuống thường sẽ có một điểm đỉnh. Đây chính là vị trí có khả năng tích tụ khí cao và nên được xem xét bố trí van xả khí.
Lắp van tại các điểm thay đổi độ cao của đường ống
Không chỉ điểm cao nhất của toàn hệ thống, các đoạn đường ống có sự thay đổi cao độ cũng cần được chú ý.
Ví dụ:
Đường ống đi ngang → đi lên → đi ngang.
Tại khu vực chuyển tiếp hoặc điểm đỉnh của đoạn nâng cao, không khí có thể tích tụ.
Với hệ thống đường ống dài, có nhiều đoạn lên xuống theo địa hình, có thể cần lắp nhiều van xả khí thay vì chỉ sử dụng một van duy nhất.
Việc bố trí số lượng van phù hợp giúp hạn chế tình trạng hình thành túi khí trên toàn tuyến.
Lắp van xả khí sau máy bơm
Sau máy bơm cũng là một vị trí thường được xem xét để lắp van xả khí.
Khi hệ thống bắt đầu hoạt động, khí còn tồn tại trong đường ống có thể được dòng nước đẩy về phía trước. Một phần lượng khí này có thể tập trung ở các đoạn cao sau bơm.
Việc bố trí van xả khí tại vị trí thích hợp giúp loại bỏ lượng khí dư và hạn chế ảnh hưởng đến quá trình vận chuyển nước.
Tuy nhiên, không nên hiểu rằng tất cả hệ thống đều cần đặt van ngay sát cửa xả của bơm. Vị trí thực tế còn phụ thuộc vào thiết kế đường ống, cao độ và điều kiện vận hành.
Lắp van trên đường ống dài
Đối với các tuyến đường ống truyền tải nước dài, đặc biệt là đường ống ngoài trời hoặc đường ống chạy theo địa hình tự nhiên, khí có thể tích tụ tại nhiều vị trí khác nhau.
Trong trường hợp này, van xả khí thường được bố trí tại:
Các điểm cao cục bộ.
Điểm thay đổi độ dốc.
Những vị trí có nguy cơ hình thành túi khí.
Các đoạn đường ống dài có sự thay đổi địa hình.
Khoảng cách và số lượng van cần được xác định dựa trên thiết kế cụ thể của hệ thống, không nên bố trí theo một khoảng cách cố định cho mọi công trình.
Lắp van tại vị trí cuối đường ống
Trong một số hệ thống, khí có thể bị dồn về cuối tuyến trong quá trình cấp nước.
Do đó, tại những vị trí cuối đường ống hoặc khu vực có khả năng giữ khí, van xả khí cũng có thể được sử dụng để hỗ trợ loại bỏ khí dư.
Việc có cần lắp tại điểm cuối hay không phụ thuộc vào cấu trúc tuyến ống và hướng dòng chảy thực tế.
Vị trí lắp van xả khí trong hệ thống HVAC và Chiller
Trong hệ thống HVAC hoặc Chiller, không khí trong đường nước có thể gây ảnh hưởng đến khả năng trao đổi nhiệt và quá trình tuần hoàn nước.
Van xả khí tự động thường được bố trí tại:
Điểm cao của đường ống nước lạnh.
Điểm cao của đường hồi.
Các đoạn ống riser.
Header.
Khu vực gần thiết bị trao đổi nhiệt nếu có nguy cơ tích khí.
Các vị trí cao trong phòng máy.
Ở các hệ thống kín, van xả khí nhỏ bằng đồng thường được sử dụng khá phổ biến do thiết kế gọn và thuận tiện khi lắp đặt.
Vị trí lắp van xả khí trong hệ thống cấp nước
Trong hệ thống cấp nước, đặc biệt là các tuyến ống có đường kính lớn, việc bố trí van xả khí cần được tính toán ngay từ giai đoạn thiết kế.
Van có thể được lắp tại:
Đỉnh dốc của đường ống.
Các điểm cao trên mạng lưới.
Đoạn đường ống thay đổi độ cao.
Khu vực gần trạm bơm.
Tuyến ống truyền tải dài.
Với hệ thống đường ống lớn, van xả khí đơn hoặc van xả khí kép có thể được lựa chọn tùy theo yêu cầu xả khí.
Van xả khí cần được lắp theo hướng nào?
Phần lớn van xả khí tự động dạng phao cần được lắp theo phương thẳng đứng, với cửa xả hướng lên trên.
Lý do là cơ cấu phao bên trong van hoạt động dựa trên lực nổi của nước.
Nếu van bị lắp nghiêng hoặc nằm ngang, phao có thể không di chuyển đúng hành trình thiết kế, dẫn đến tình trạng van không xả được khí hoặc không đóng kín.
Do đó, trước khi lắp đặt cần kiểm tra hướng lắp được nhà sản xuất quy định.
Có nên lắp thêm van khóa phía dưới van xả khí?
Trong nhiều hệ thống, một van khóa nhỏ được lắp bên dưới van xả khí.
Cách bố trí này mang lại một số lợi ích:
Dễ tháo van xả khí để kiểm tra.
Thuận tiện vệ sinh và bảo dưỡng.
Có thể thay thế van mà không phải dừng toàn bộ hệ thống.
Hạn chế nước thoát ra khi tháo thiết bị.
Tuy nhiên, trong quá trình hệ thống vận hành bình thường, van khóa bên dưới cần được mở để van xả khí có thể hoạt động.
Nếu người vận hành vô tình đóng van khóa, chức năng xả khí sẽ bị mất.
Một số lỗi khi chọn vị trí lắp van xả khí
Một trong những lỗi thường gặp là lắp van tại vị trí thấp của đường ống.
Do không khí có xu hướng đi lên, vị trí thấp thường không phải nơi khí tập trung nhiều.
Một số lỗi khác gồm:
Lắp van nằm ngang.
Lắp van tại vị trí khó bảo trì.
Không bố trí van tại điểm cao cục bộ.
Đường ống dài nhưng chỉ lắp một van.
Lắp van khóa phía dưới nhưng để ở trạng thái đóng.
Chọn kích thước van quá nhỏ so với yêu cầu xả khí.
Những sai sót này có thể khiến hiệu quả xả khí giảm đáng kể.
Làm thế nào xác định đúng vị trí lắp?
Để xác định vị trí phù hợp, cần xem xét tổng thể sơ đồ đường ống.
Đặc biệt nên quan sát:
Cao độ của từng đoạn ống.
Hướng dòng chảy.
Các điểm đỉnh của đường ống.
Các đoạn thay đổi độ dốc.
Vị trí máy bơm.
Chiều dài tuyến ống.
Áp suất làm việc.
Khả năng tích tụ khí.
Đối với hệ thống phức tạp hoặc tuyến ống đường kính lớn, vị trí và kích thước van nên được tính toán ngay từ giai đoạn thiết kế.
Kết luận
Van xả khí tự động thường được lắp tại các điểm cao của đường ống, vị trí thay đổi cao độ, tuyến ống dài và những khu vực có khả năng tích tụ khí.
Trong đó, nguyên tắc quan trọng nhất là đặt van tại vị trí mà không khí có thể tự nhiên di chuyển và tập trung.
Bên cạnh việc lựa chọn đúng vị trí, van cũng cần được lắp đúng hướng, thường là thẳng đứng với cửa xả hướng lên trên.
Bố trí van xả khí phù hợp sẽ giúp loại bỏ khí dư hiệu quả hơn, hạn chế hiện tượng túi khí và góp phần duy trì sự ổn định của toàn bộ hệ thống đường ống.
Bình luận